Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының шешімдерінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетігін нығайту мәселелері
Қаралымдар: 208 / PDF жүктеулері: 114
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6844-2026-154-1-11-24Кілт сөздер:
Конституциялық Сот, құқықтары мен бостандықтарын қорғау, нормативтік қаулы, конституциялық бақылау, Конституция, жолдау, халықаралық тәжірибеАңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының шешімдері мен тәжірибесінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетігін жетілдіру мәселелері қарастырылады, сонымен қатар конституциялық қорғауға ықпал ететін институционалдық даму мен қоғамдық факторларға назар аударылады. Зерттеу конституциялық кепілдіктердің жеткіліксіз тиімділігі мәселесін қарастырады, оған құқықтық нигилизм, құқықтық мәдениеттің төмендігі және конституциялық құқықтардың толық жүзеге асуына кедергі келтіретін заңнамалық олқылықтар айтарлықтай әсер етеді. Зерттеудің нысаны – Қазақстандағы адам және азамат құқықтарын конституциялық қорғау жүйесі, ал пәні – Конституциялық Соттың қызметі, оның құқық қолдану тәжірибесі және конституциялық әділдіктің сапасын айқындайтын әлеуметтік-құқықтық жағдайлар.
Зерттеу Қазақстандағы конституциялық шағымдардың басым бөлігі азаматтардың құқықтық сауатсыздығынан және Соттың құзыретіне қатысты түсінбеушіліктерінен туындайтынын анықтайды. Конституциялық Соттың тәжірибесі әлеуметтік қорғау, ақпаратқа қол жеткізу, мемлекеттік қызмет және кәсіпкерлікті реттеу салаларындағы көптеген заңнамалық сәйкессіздіктерді көрсетеді, бұл құқықтық мониторингті жетілдірудің және неғұрлым тиімді іс жүргізу тетіктерінің қажеттілігін дәлелдейді. Мақала құқықтық білім беруді күшейту, қоғамдық хабардарлықты арттыру, конституциялық бақылаудың институционалдық кепілдіктерін нығайту, Конституцияның үстемдігін қамтамасыз ету және әділдікке қолжетімділікті жақсарту үшін маңызды екенін қорытындылайды.
