Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізудегі әділдік қағидаты туралы мәселе жөнінде

Аңдатпа

Мақалада әкімшілік әділеттің жаңа моделін жаңарту тұрғысынан Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізудегі әділдік қағидатының мазмұны мен рөлі қаралады. Жүйелі және салыстырмалы құқықтық талдау негізінде заңдылық пен әділдік қағидаттарының арақатынасы, олардың Әкімшілік іс жүргізу кодексінде нормативтік бекітілуі және сот хаттамасының сипатына жария әкімшілікке әсері зерттеледі. Заңдылықпен қатар әділдік қағидатын қолдану әкімшілік сот ісін жүргізуді жария билік органдарының заңсыз әрекеттерінен жеке тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың тиімді тетігіне енгізудің қажетті шарты болып табылатыны көрсетіледі.

Әдiлдік қағидатын iске асырудың тәжірибелік аспектiлерiне: оны соттардың түсiндiру мәселелеріне, заңды формальды ұстану мен жария құқықтық дауды дараландырылған, мөлшерлес және iзгiлiктi шешудi талап ету арасындағы шиеленiске, сондай-ақ «заң шеңберiнде бiрден-бiр мүмкiн болатын, неғұрлым саналы және iзгiлiктi шешiм» өлшемдерiн талап ету бойынша ерекше назар аударылды. Қазақстандық сот тәжірибесінің материалдарында және шетелдік тәжірибені ескере отырып, әділдіктің факультативтік емес, әкімшілік процестің жүйе құраушы бастамасы, жария басқарудың сапасы мен әкімшілік әділдікке деген сенімділікті анықтайтыны көрсетіледі. Қазақстанда әкімшілік сот ісін жүргізуді одан әрі дамыту үшін әділдік қағидатын заңнамалық регламенттеуді одан әрі жетілдіру және оны нақтылаудың доктриналық тәсілдерін әзірлеу қажеттігі негізделеді.

Әділдік қағидатын тиімді іске асыру, соттағы түсіндіру, заң мен адамгершіліктің үйлесімді тепе-теңдігі, оңтайлы шешімнің негізгі өлшемдері және қазақстандық тәжірибесі мен озық шетелдік үлгілер кеңінен талқыланады.

Сондай-ақ заңнаманы одан әрі жетілдіру қажеттілігі жан-жақты ғылыми тұрғыдан кешенді түрде қарастырылады.