Жасанды интеллект технологияларын қолдана отырып жасалатын қылмыстардың алдын алудың ұлттық және шетелдік тәжірибесін салыстырмалы-құқықтық талдау

Аңдатпа

Жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының жедел дамуы экономиканы, мемлекеттік басқаруды және қоғамдық қатынастарды өзгертумен қатар, оларды қылмыстық мақсатта пайдалану тәуекелдерін де күшейтуде. Зерттеудің мақсаты – ЖИ технологияларын елеулі құрал ретінде пайдалану арқылы жасалатын құқық бұзушылықтардың алдын алудың ұлттық және шетелдік тәсілдерін салыстыру және Қазақстан үшін бейімдеуге болатын құқықтық әрі институционалдық тетіктерді анықтау. Зерттеуде салыстырмалы-құқықтық, формальды-құқықтық, жүйелік-құрылымдық, талдау және синтез, сондай-ақ контент-талдау әдістері қолданылды. Материалдық база Қазақстан Республикасының заңнамасы мен стратегиялық құжаттарын, халықаралық ұйымдардың материалдарын және АҚШ, Еуропалық Одақ, Ұлыбритания, Қытай мен Оңтүстік Корея тәжірибесін қамтиды. Нәтижелер ЖИ көмегімен жасалатын қылмыстарды жалпы киберқылмыстан ажыратудың маңызын көрсетті: мұнда ЖИ қылмыстық әрекеттің ауқымына, жылдамдығына, жасырынуына немесе сенімділігіне елеулі әсер етеді. Шетелдік тәжірибеде тәуекелге негізделген реттеу, алгоритмдік ашықтық, технологиялық аудит, деректерді қорғау және мемлекеттік-жекеменшік ынтымақтастық кең қолданылады. Қазақстан үшін қылмыстық саясатты киберқауіпсіздікпен, деректерді қорғаумен, ЖИ-ді басқарумен және адам құқықтарының кепілдіктерімен ұштастыратын үйлестірілген алдын алу моделі ұсынылады. Зерттеудің практикалық маңызы құқық қорғау органдарының технологиялық және кадрлық әлеуетін арттыруға, ведомствоаралық үйлестіруді күшейтуге және ЖИ қолданылған құқық бұзушылықтарды

статистикалық есепке алу тәсілдерін жетілдіруге арналған ұсыныстармен айқындалады.