Медициналық жасанды интеллектіні қолдану жағдайындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілік
Қаралымдар: 128 / PDF жүктеулері: 81
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6844-2026-154-1-97-113Кілт сөздер:
медициналық жасанды интеллект, деликт бойынша жауапкершілік, жауапкершілік қағидаттары, алгоритмдік ақаулар, дәлелдеу ауыртпалығын бөлуАңдатпа
Жасанды интеллектінің (ЖИ) денсаулық сақтау саласына жедел енгізілуі диагностика дәлдігін және емдеу тиімділігін едәуір арттырды, сонымен қатар деликттік жауапкершілікті айқындауда күрделі мәселелер туындатты. Медициналық ЖИ жүйелерінің автономды шешім қабылдау қабілеті және алгоритмдік процестердің ашық еместігі («қара жәшік» әсері) дәстүрлі деликттік құқық шеңберінде кінәні анықтауды, себеп-салдарлық байланысты белгілеуді және жауапкершілікті бөлуді қиындатады. Мақалада қолданыстағы құқықтық тетіктер жоғары автономды медициналық технологиялар келтіретін зиянды реттеу үшін жеткіліксіз екендігі негізделіп, медициналық ЖИ-дің ерекше тәуекелдеріне бейімделген кешенді жауапкершілік режимі ұсынылады.
Ұсынылған модель үш негізгі бағытқа негізделеді. Біріншіден, арнайы заңнама медициналық ЖИ-ді жіктеу мен тәуекел деңгейлері бойынша саралауды, сондай-ақ алгоритмдік ақауларды анықтаудың нақты өлшемдерін енгізуі тиіс, бұл жауапты субъектілерді айқындауға мүмкіндік береді. Екіншіден, технологиялық инновация мен пациенттердің құқықтарын тиімді қорғау арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ету үшін кінәлі жауапкершілікті, қатаң (кінәсіз) жауапкершілікті және әділеттілік қағидатына негізделген жауапкершілікті үйлестіретін келісілген жүйе қажет. Үшіншіден, залалды өтеудің әртараптандырылған тетігі дәлелдеу ауыртпалығын ауыстыру немесе жеңілдету, міндетті жауапкершілік сақтандыруы және өтемақы қорларын қамтуы тиіс, бұл жәбірленушілерге уақтылы әрі жеткілікті өтемақы төлеуді қамтамасыз етеді.
Мұндай тәуекелге бағдарланған құқықтық модель пациенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және медициналық ЖИ-дің тұрақты дамуын қолдау үшін аса маңызды.
