Биоәлеуметтік және өмірлік жол криминологиясы тұрғысынан deepfake технологиялары мен әлеуметтік инженерияны қолданатын онлайн-алаяқтық бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру практикасын талдау
Қаралымдар: 123 / PDF жүктеулері: 39
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6844-2026-154-1-170-182Кілт сөздер:
дипфейк, онлайн-алаяқтық, әлеуметтік инженерия, сотқа дейінгі тергеп-тексеру, биоәлеуметтік криминология, өмірлік жол криминологиясы, цифрлық іздерАңдатпа
Мақала дипфейк технологиялары мен әлеуметтік инженерия әдістерін қолдану арқылы жасалатын онлайн-алаяқтықты сотқа дейінгі тергеп-тексерудің өзекті мәселелерін кешенді түрде зерттеуге арналған. Жұмыстың негізгі мақсаты – биоәлеуметтік және өмірлік жол криминологиясы тұрғысынан цифрлық қылмыстардың механизмдерін терең талдау арқылы тергеу қызметінің тиімділігін арттыру. Зерттеудің ғылыми және практикалық маңыздылығы дәстүрлі құқықтық құралдарды технологиялық асимметрия мен цифрлық құбылмалылық жағдайларына бейімдеу қажеттілігімен айқындалады, бұл қазіргі қылмыстық процестің шынайы талаптарына жауап береді. Әдіснама типтік қылмыстық сценарийлерді жүйелі талдауды, цифрлық іздердің табиғаты мен сақталу ерекшеліктерін зерттеуді, сондай-ақ құқық бұзушылардың мінез-құлық траекторияларын модельдеуді қамтиды. Алынған нәтижелер қылмыстық механизмнің көпдеңгейлі құрылымын ашып, деректердің тез жоғалуы, трансшекаралық цифрлық орта және синтетикалық контенттің белгісіз процестік мәртебесі сияқты жүйелі кедергілерді анықтайды. Автор пәнаралық тергеу топтарын қалыптастыру және цифрлық ортаны жедел бекіту стандарттарын енгізу қажеттігін негіздейді. Жұмыстың құндылығы қылмыстық процестік қызметке мінез-құлық талдауын интеграциялауда, бұл ретроспективті талдаудан проактивті профильдеуге көшуге мүмкіндік береді. Зерттеу қорытындылары тергеу тактикасын жетілдіруге, жоғары технологиялық қылмысқа қарсы іс-қимылды күшейтуге және нормативтік базаны жаңғыртуға бағытталған практикалық ұсынымдар қалыптастырады.




