Болгария Республикасы мен Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы бойынша сыбайлас қатысу институтының ерекшеліктері: салыстырмалы талдау
Қаралымдар: 13 / PDF жүктеулері: 20
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6844-2025-150-1-159-175Кілт сөздер:
сыбайлас қатысу, сыбайлас қатысушылар, қылмысты саралау, қылмыстық жауаптылық, қылмыстық құқық бұзушылық, жауапкершілікті даралауАңдатпа
Бұл мақалада Болгария Мен Қазақстанның қылмыстық-құқықтық жүйелерінде сыбайлас қатысудың ерекшеліктері қарастырылады, қатысушылардың рөлдері мен міндеттері қалай анықталып, бөлінетіндігінде ұқсастықтар да, айырмашылықтар да айқындалады. Аталған екі елдің құқықтық негіздеріне салыстырмалы талдау жасай отырып, авторлар өздерінің құқықтық дәстүрлері мен тарихи контексттеріндегі айырмашылықтарға қарамастан, екі ел де бірнеше адам жасаған қылмыстарға қатысы бар адамдардың жауапкершілігін реттеуде жалпы мәселелерге тап болады деп болжайды. Зерттеу әдістемесі екі елдің Қылмыстық кодекстерін қолданыстағы заңдар мен доктриналық қайнар көздерді қолдана отырып, әр құқықтық жүйенің сыбайлас қатысу институтына қалай сәйкес келетінін бағалау үшін салыстырмалы талдауды қамтиды. Нәтижелер екі құқықтық жүйе де әртүрлі рөлдерді тану және сыбайлас қатысушыларды жеке жазалау сияқты жалпы тұжырымдамалық шеңбермен бөліскенімен, оларды қолдану тәсілдері әртүрлі екенін көрсетеді. Қазақстанның құқықтық базасы рөлдердің неғұрлым егжей-тегжейлі жіктелуін атап көрсетуге бейім, ал Болгария сыбайлас қатысушылардың жауапкершілігін айқындауға неғұрлым икемді, контекстке тәуелді тәсілді қолданады. Мақала академиялық пікірталастарға үлес қосады, құқықтық жүйелердің сыбайлас қатысу мен жауапкершілікті қалай басқаратыны туралы нақты түсінік береді, сонымен бірге бұл шеңбердің әділ және дараланған сот төрелігіне қол жеткізудегі практикалық салдарын көрсетеді. Бұл зерттеу қылмыстық заңға сыбайлас қатысу және оны қолдану туралы түсінігімізді кеңейтіп қана қоймайды, сонымен қатар құқықтық жіктеулердің анықтығы мен дәйектілігін жақсарту бойынша ұсыныстар береді.