Қазақстан Республикасында өндірістік жарақаттану тәуекелдерін азайтудағы әлеуметтік сақтандырудың құқықтық негіздері
Қаралымдар: 134 / PDF жүктеулері: 59
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6844-2025-153-4-121-131Кілт сөздер:
әлеуметтік сақтандыру, өндірістік жарақат, еңбек қауіптері, өндірістік сақтандыру, ЕАЭО, Халықаралық еңбек ұйымы, заңнама, қызметкерлерді қорғауАңдатпа
Бұл мақалада Қазақстан Республикасының өндірістік жарақаттан міндетті әлеуметтік сақтандыру саласындағы заңнаманы жаңарту және бейімдеу үрдістері қарастырылады. Зерттеу екі негізгі аспектіні қамтиды: Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) шеңберінде сақтандыру нормаларын үйлестіру қажеттілігі және Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) стандарттарын енгізу.
Авторлар отандық әлеуметтік сақтандыру жүйесін жаңғыртудың негізгі бағыттарын талдаған, бұл ЕАЭО-ның біртұтас қаржы нарығын қалыптастыру және кәсіби қауіптерді басқаруда алдын алу тәсілін енгізу қажеттілігімен байланысты. Қазіргі сақтандыру моделі бірқатар шектеулерге ие екені анықталды: профилактикалық функцияның жоқтығы және институционалдық құрылымдардың тиімділігінің төмендігі, олардың жұмысы негізінен әлеуметтік маңызды нәтижелерге емес, коммерциялық мақсаттарға бағдарланған.
Зерттеу барысында өндірістік жарақаттан сақтандыруды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілеріндегі құқықтық қайшылықтар мен терминологиялық сәйкессіздіктер анықталды. Арнайы назар ұлттық заңнаманы ХЕҰ стандарттарымен салыстыруға және ЕАЭО шеңберінде ортақ сақтандыру кеңістігін қалыптастырудың құқықтық негіздерін зерттеуге аударылды.
Мақаланың ғылыми жаңалығы мен практикалық мәні - сақтандыру заңнамасын жетілдіруде кешенді тәсілді ұсынуында, ол еуразиялық интеграция жағдайында сақтандыру қатынастары қатысушыларының мүдделерін теңестіруді және сақтандыру бағдарламаларының үш негізгі функциясын - өтемдік, қалпына келтіру және алдын алу функцияларын жүзеге асыру қажеттілігін ескереді.
Жұмыста нормативтік базаны үйлестіру үшін нақты құқықтық және ұйымдастырушылық ұсыныстар берілген, олар Қазақстанның халықаралық міндеттемелері мен ұлттық әлеуметтік қорғау басымдықтарын үйлестіруге бағытталған.




