Цифрлық көшпенділер: Қазақстандағы проблемалар мен даму болашағы

Аңдатпа

Мақала заң әдебиетіндегі аз зерттелген тақырыптардың бірі – цифрлық көшпенділер мәселесіне арналған. Шетел әдебиетін зерделеу негізінде мақалада «цифрлық көшпенділер» ұғымын кең және тар мағынада қарастыру керек деген қорытынды жасалған, өйткені тек тар мағынада түсіну (тек бір мемлекеттен екінші мемлекетке көшетін адамдар ретінде) барған сайын дәстүрлі емес сипатқа ие болып келе жатқан цифрландыру жағдайында еңбектің соңғы формасының мазмұнының мәнін ашпайды. Кең түсінікке сүйене отырып, қазақстандық заңнамада заңды түрде реттелетін дәстүрлі емес жұмыспен қамту нысандарының барлық түрлері қарастырылып, соңғы жылдары елімізде кеңінен қолданылып жүрген аутсорсинг, аутстаффинг, өзін-өзі жұмыспен қамту және т.б. сияқты жұмыспен қамтудың соңғы түрлері «құқықтық вакуумда» тұрғаны айтылады. Сондай-ақ цифрлық технологияларды пайдалана отырып, жұмыспен қамтудың соңғы түрлерінің артықшылықтары мен кемшіліктері қарастырылады. Цифрлық көшпенділерге және олардың цифрлық мигранттардан айырмашылығына ерекше назар аударылады. Цифрлық көшпенділік өзінің ұтқырлығына қарай үш деңгейде ұсынылған: қозғалысы шектеулі; Кездейсоқ саяхатшылар; үнемі саяхаттайтын кәсіпқойлар. Қазақстанда үшінші деңгейлі цифрлық көшпенділерге бірінші кезекте назар аударылады, өйткені бұл мамандар еліміздің экономикалық дамуына, өндіріске жаңа технологияларды енгізуге және цифрландырудың барлық артықшылықтарына елеулі үлес қосады деген болжам бар.